FRANCISCI PETRARCAE
ECLOGA PRIMA

BUCOLICUM CARMEN MEUM INCIPIT
EGLOGE PRIME TITULUS: PARTHENIAS
COLLOCVTORES SILVIVS ET MONICVS.
SILVIVS. Monice, tranquillo solus tibi conditus antro,
et gregis et ruris potuisti spernere curas;
ast ego dumosos colles silvasque pererro,
infelix! Quis fata neget diversa gemellis?
Una fuit genitrix; at spes non una sepulcri!
MONICVS. Silvi, quid quereris? Cuntorum vera laborum
ipse tibi causa es. Quis te per devia cogit?
Quis vel inaccessum tanto sudore cacumen
montis adire iubet, vel per deserta vagari
muscososque situ scopulos fontesque sonantes?
SILVIVS. Hei michi! Solus Amor. Sic me venerata benigne
aspiciat, spes nostra, Pales. Dulcissimus olim
Parthenias michi, iam puero cantare solebat
hic ubi Benacus, vitrea pulcherrimus alvo
persimilem natum fundit sibi. Venerat etas
fortior; audebam nullo duce iam per opacum
ire nemus, nec lustra feris habitata timebam;
mutatamque novo frangebam carmine vocem
emulus, et fame dulcedine tactus inani:
ecce peregrinis generosus pastor ab oris,
nescio qua de valle, canens nec murmure nostro,
percussit flexitque animum; mox omnia cepi
temnere, mox solis numeris et carmine pasci.
Paulatim crescebat amor; quid multa? canendo
quod prius audieram didici, musisque coactis,
quo michi Parthenias biberet de fonte notavi.
Nec minus est ideo cultus michi; magnus uterque,
dignus uterque coli, pulcra quoque dignus amica.
Hos ego cantantes sequor et divellere memet
nec scio, nec valeo; mirorque quod horrida nondum
silva, nec aerii ceperunt currere montes.
Verum ubi iam videor collectis viribus olim
posse aliquid, soleo de vertice montis ad imas
ferre gradum valles; ibi fons michi sepe canenti
plaudit, et arentes respondent undique cautes.
Vox mea non ideo grata est michi, carmina quanquam
laudibus interdum tollant ad sidera Nimphe.
Dum memini quid noster agat, quid ve advena pastor,
uror et in montes flammata mente revertor.
Sic eo, sic redeo. Nitar, si forte Camene
dulce aliquid dictare velint quod collibus altis
et michi complaceat, quod lucidus approbet ether;
non rauce leve murmur aque, nec cura, nec ardor
defuerint. Si fata viam et mens tarda negarit,
stat, germane, mori. Nostrorum hec summa laborum.
MONICVS. O! si forte queas durum hoc transcendere limen!
Quid refugis, turpesque casas et tuta pavescis
otia? Quid frontem obducis? Nemo antra coactus
nostra petit; plures redeunt a limine frustra.
SILVIVS. Non pavor hic animi fuerat; si forsitan aures
dulcibus assuetas inamena silentia tangunt,
miraris? Natura quidem fit longior usus.
MONICVS. O! iterum breve si mecum traducere tempus
contingat sileatque fragor rerumque tumultus,
dulcius hic quanto media sub nocte videbis
psallere pastorem! Reliquorum oblivia sensim
ingeret ille tibi; non carmen inane negabis,
quod modo sollicitat, quod te suspendit hiantem.
SILVIVS. Quis, queso, aut quonam genitus sub sidere pastor
hoc queat? Audivi pastorum carmina mille,
mille modos; quenquam nostris equare caveto.
MONICVS. Audisti quo monte duo fons unicus edit
flumina? sive ubinam geminis ex fontibus unum
flumen aquas sacrumque caput cum nomine sumit?
SILVIVS. Audivi ut quondam puer hispidus ille nitentis
lavit apollineos ad ripam gurgitis artus.
Felices limphe que corpus tangere tanti
promeruere dei! Fluvius, si vera loquuntur,
per cinerum campos ultricibus incidit undis.
MONICVS. Hunc igitur, dulci mulcentem sidera cantu,
illa tulit tellus; licet experiare, iuvabit.
SILVIVS. O! ego novi hominem. Cives et menia parve
sepe Ierosolime memorat, nec vertitur inde;
semper habet lacrimas et pectore raucus anelat.
Hi Romam Troiamque canunt et prelia regum,
quid dolor et quid amor possit, quid ve impetus ire,
qui fluctus ventosque regat, qui spiritus astra;
necnon et triplicis sortitos numina regni
expingunt totidem varia sed imagine fratres;
sceptriferum summumque Iovem facieque serena,
inde tridentiferum moderatoremque profundi
ceruleumque comas medium, fuscumque minorem;
torva latus servat coniunx, aterque paludis
navita tartaree piceas redit itque per undas,
tergeminusque canis latrat; tum dura severis
pensa trahunt manibus fixa sub lege sorores;
quinetiam stygias eterna nocte tenebras
anguicomasque simul Furias templumque forumque,
tum silvas et rura canunt atque arma virosque
et totum altisonis illustrant versibus orbem.
MONICVS. Hic unum canit ore Deum, quem turba deorum
victa tremit, celum nutu qui temperat almum,
ethera qui librat liquidum, qui roris acervos,
quique nives spargit gelidas et nube salubri
elicit optatos herbis sitientibus imbres;
qui tonat et trepidum rapidis quatit aera flammis,
tempora sideribus, qui dat sua semina terris;
qui pelagus fluitare iubet, consistere montes;
qui corpus mentemque dedit, quibus addidit artes
innumeras geminum cumulans ab origine munus;
qui vite mortisque vices, queque optima fessos
fert super astra viam docuit repetitque monendo.
Hunc meus ille canit; neu raucum dixeris, oro:
vox solida est penetransque animos dulcore latenti.
Iure igitur, patriis primum celebratus in arvis, 
attigit et vestros saltus, lateque sonorum
nomen habet: que rura Padus, que Tybris et Arnus,
que Rhenus Rodanusque secant, queque abluit equor
omnia iam resonant pastoris carmina nostri.
SILVIVS. Experiar, si fata volent; nunc ire necesse est.
MONICVS. Quo, precor? aut quis te stimulus, que cura perurget?
SILVIVS. Urget amor Muse; quoniam modo litore in Afro
sidereum iuvenem genitumque a stirpe deorum
fama refert magnis implentem pascua factis;
te, Polipheme, tuis iam vi stravisse sub antris
dicitur et lybicos silvis pepulisse leones,
lustraque submissis audax incendere flammis.
Hunc simul italidesque nurus, puerique, senesque
attoniti adverso certatim a litore laudant.
Carmine fama sacro caret hactenus, et sua virtus
premia deposcit; pavitans ego carmina cepi
texere: tentabo ingenium, vox forte sequetur;
Orphea promeritum modulabor harundine parva.
MONICVS. I sospes, variosque vie circumspice casus.